Hoe help je kinderen bij het ontwikkelen van een eigen identiteit, geloofsovertuiging?

Veranderende denkkaders

Het is het belangrijk om kinderen te leren omgaan met verschillende overtuigingen en hen spelenderwijs elementen aan te bieden om hun eigen levensbeschouwing, hun eigen identiteit te gaan ontdekken. Dat kinderen uiteindelijk niet altijd dezelfde geloofsovertuiging ontwikkelen als de overtuiging van de ouders is niet nieuw. Wij geloven over het algemeen ook niet in dezelfde beelden en hetzelfde kader als onze ouders of grootouders. Iedere generatie groeit op binnen de denkkaders van hun eigen tijd. En die denkkaders veranderen met de tijd. We denken niet meer zoals honderd jaar of langer terug. Onder invloed van allerlei ontwikkelingen in onder andere techniek (social media), welvaart (mogelijkheden, keuzes) en onderwijs (kennis) verandert het denken en dus veranderen ook de wereldbeelden van mensen. Hoe sneller de ontwikkelingen, hoe sneller het denkkader verandert1.

Communicatie gaat soms mis

Dit werd mij heel duidelijk toen ik een aantal basisschoolkinderen uit groep 7/8 meenam op bezoek langs verschillende kerken in hun dorp. De meest geziene opstelling in de kerkruimtes was een tafel (liturgisch centrum) met rijen stoelen achter elkaar gericht op die tafel. Ik hoorde de volgende dialoog tussen een kind en een (oudere) koster.

Kind: “Wat gebeurt er hier dan?”

Koster: “Wij komen hier iedere zondag samen om te vieren dat we een gemeenschap zijn, dat we er zijn voor elkaar en dat we mogen delen wat we geloven.”

Het kind dacht even na en vroeg: “Als de mensen hier voor elkaar komen en iets vieren, waarom zitten ze dan achter elkaar?”

Het beeld van samenzijn en vieren was voor het kind anders dan voor de koster. Beide niet verkeerd of niet oprecht, maar wel anders. Als je er oog voor krijgt, dan zie je steeds opnieuw dit soort kleine communicatiestoornissen plaatsvinden. De uitleg van de koster is mooi en goed, maar de boodschap wordt niet begrepen.

Kansen voor het jeugdwerk

Jeugd van nu wordt getypeerd in titels van artikelen en onderzoeken: ‘Voor de generatie van nu zijn oprechtheid en hoop de nieuwe dominante gevoelsstructuren geworden’2 of ‘Generatie Zenz: sensitief & intuïtief en op zoek naar zingeving en zen’3.

Dat biedt kansen voor het (christelijk) jeugdwerk. Oprechte aandacht naar elkaar toe is voor hen niet achter elkaar zitten luisteren, maar samen spreken over het leven bij een kopje koffie en vooral samen iets doen. Voor oprechtheid en zingeving hoef je niet naar de kerk, geloven doe je juist in het leven, op straat, op school, in de keuken. Jongeren vragen om direct, actief toegepast geloof en hebben daarbij andere beelden en iconen dan de generaties voor hen. Bovendien hebben jonge mensen een andere logica voor structuur en hebben zij weinig op met oude structuren en gewoontes die ze niet begrijpen1.

Daarom is het belangrijk het aanbod in de kerk breder te maken dan alleen de kerkdienst op zondag en de gesprekskring. Op die manier kunnen jongeren hun geloofsovertuiging, hun eigen identiteit ontwikkelen. Zelf heb ik hiervoor vieringen ontwikkeld die jong en oud binden en boeien: kruispuntvieringen en gezinsvieringen. Verder gebruik ik daarbuiten de lesmethode ‘verhalend ontwerpen’ om kinderen te helpen hun (christelijke geloofs-)identiteit te ontwikkelen. In de volgende artikelen staat steeds één van deze mogelijkheden centraal.

Meer weten over andere denkkaders?

1.  Zie o.a. Generatie Einstein, Boschma&Groen, 2010, pp. 63,64)

2. Voor de generatie van nu zijn oprechtheid en hoop de nieuwe dominante gevoelsstructuren geworden (http://www.groene.nl/artikel/een-verlangen-naar-oprechtheid)

3. Generatie Zenz: sensitief & intuïtief en op zoek naar zingeving en zen (A. Weghorst, Anders, het echte verhaal van Generatie Zenz, de 5-25 jarigen van nu, Twinq, 2016)

Extra: presentatie over anders kijken en anders werken (in de kerkelijke context) https://prezi.com/gcexcex3pb0_/edit/#58_42890347

Erzsébet Thomasse